Dodenherdenking 4 mei en Bevrijdingsdag 5 mei

Ook de activiteiten rond 4 en 5 mei zijn dit jaar heel anders dan dat we gewend zijn. Juist in het jaar waarin we 75 jaar vrijheid vieren kunnen we dat niet samen doen. Geen stille tochten, geen bijeenkomsten.

Iedere kern heeft op eigen wijze invulling gegeven aan de dodenherdenking. Op Loco-tv werd een toespraak van burgemeester Haseloop-Amsing uitgezonden. Heeft u deze gemist en bent u benieuwd? Hieronder kunt u de video terugkijken of de de tekst teruglezen.

Uitgeschreven toespraak

“Woensdag 18 april 1945 bevrijden de Canadezen Oldebroek. De vreugde is ongekend. Juichende Oldebroekers en onderduikers verzamelen zich voor het gemeentehuis en de Hervormde kerk. Het rood-wit-blauw kleurt de huizen en Concordia musiceert als nooit tevoren. In een stampvolle kerk dankt Oldebroek God voor de herwonnen vrijheid en het volkslied klinkt uit volle borst.”

Dames en heren,

Dit zijn de eerste regels uit het onlangs verschenen boek ‘Verzet & Gezag’ van de heer Gerard van Pijkeren over de oorlog en het verzet tijdens de tweede wereldoorlog in Oldebroek. Dit fragment geeft een mooi beeld van de vreugde, de vrijheid en de opluchting. Het is voorbij! En het is goed om daar, 75 jaar na dato, bij stil te staan. Twee weken geleden hing Oldebroek de vlag al uit, om de bevrijding te vieren. Morgen doen we dat weer. Maar vandaag, maandag 4 mei 2020, staan we stil. Stil bij onze vrijheid, en stil bij de tol die daarvoor is betaald.

Vandaag, op 4 mei, zetten we onszelf stil en herdenken allen – burgers en militairen – die in ons land of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. Dat gaat verder dan Oldebroek, en onze regio. Maar het sluit dat ook zeer zeker niet uit.

Eerder dit jaar sprak ik met de heer Jan Terlouw. Hij vertelde over zijn herinneringen als tiener, tijdens de oorlog, in Wezep. Hij kwam daar tijdens de oorlog wonen, als zoon van de predikant. Terlouw zag nog voor zich hoe een stroom mensen, met karretjes en wagentjes, over de Zuiderzeestraatweg trok. Hoe ze soms onderdak vonden in Wezep, en hoe hij met zijn vader de vluchtelingen ’s avonds bezocht. Het heeft een onuitwisbare indruk gemaakt op hem. Dat, en heel veel meer van zijn herinneringen, waren de basis voor het indrukwekkende boek Oorlogswinter. Het is niet voor niets dat we dat, samen met de gemeente Hattem, als regionaal thema kozen voor de activiteiten rond het vieren van 75 jaar vrijheid.

En zo zijn er ook hier in Oldebroek ‘nog steeds!’, ook 75 jaar na het einde van die verschrikkelijk oorlog, nog zo veel verhalen. Het is belangrijk dat we die verhalen horen, dat we ze opschrijven en dat we ze bewaren. Dat we ze delen! Het aantal mensen dat de verhalen kan vertellen wordt, helaas, alsmaar kleiner. Het aantal mensen dat zich écht iets voor kan stellen bij leven in een oorlog ook. Door de verhalen te blijven vertellen, en door ernaar te blijven luisteren, houden we de dankbaarheid voor onze vrijheid, voor onze democratie, levend. Maar, beste mensen, met alleen dankbaarheid zijn we er niet. We moeten hierin ook onze eigen verantwoordelijkheid zien en op ons nemen. De daad bij het woord voegen, afwachten aan de zijlijn is niet genoeg!

Het is een belangrijke opdracht, voor ons allen. Onze vrijheid en onze democratie koesteren. Er goed voor zorgen, zo goed dat het groeit, bloeit en bijna niet in de perken te houden is. Dat kan door goed te luisteren. Luisteren naar de verhalen, naar de ervaringen. Maar ook naar elkaar. Naar een ander geluid. Een deuntje dat misschien niet voor de hand ligt, maar wel het beluisteren waard is.

Zorgen voor de democratie kan ook door ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen. Mensen die anders zijn, anders denken of andere gewoonten hebben dan wij zelf moeten we niet buiten spel zetten. Iedereen heeft een verhaal, een verhaal dat vertelt mag worden en de moeite van het luisteren waard is.

Uitsluiting doet heel veel met groepen, en met individuen. Dat weten we nu. En dat kunnen we dus niet meer laten gebeuren; niet in het groot, maar ook niet in het klein!
Een belangrijk thema wat steeds weer terug komt is de vraag ‘Wat zou ik doen’? De vraag is snel gesteld. Maar het antwoord is niet zo simpel als dat het misschien wel lijkt. Het is voor mij niet gemakkelijk me een beeld te vormen bij hoe dat zou zijn, leven in een oorlog. Steeds maar keuzes moeten maken en niemand ‘zomaar’ kunnen vertrouwen.

Vandaag staan we stil. En morgen vieren we de vrijheid. We doen dat met de mogelijkheden van dit moment. We doen dat om de herinnering levend te houden en om door te kunnen geven.

Om vrijheid door te kunnen geven moet je opstaan en je open stellen voor de ander, wie die ander ook is. Nee…. Je hoeft het niet altijd met elkaar eens te zijn. Dat is weer heel wat anders! Openheid en respect, en weer dat luisteren!

Dames en heren (lieve mensen): de verhalen van de mensen die de oorlog hebben meegemaakt hebben een rode draad. Die rode draad is dat vrede en vrijheid een belangrijk en waardevol goed is. Iets wat niet vanzelfsprekend is en waar we, met elkaar, een taak in hebben. Waar we ons best voor moeten doen.

Graag had ik u vanavond ontmoet bij een van de herdenkingen in onze gemeente. Nu dat vandaag niet gaat wens ik u, langs deze weg, gezondheid, wijsheid en veel goeds!